قدرت نجات‌بخش عوامل ضدميکروبی

 

الهام بهزادی، پیام بهزادی 

1) فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران

2) عضو هیئت علمی گروه میکروب شناسی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهر قدس 

 

عوامل ضد میکروبی، مهم‌ترین داروهای کشف‌شده‌ای هستند كه از اوایل سال 1930 میلادی (برابر با سال 1309 خورشیدی) روانه‌ی بازار شده و تاکنون جان میلیون‌ها انسان را نجات داده‌اند؛ اما در حال حاضر، تأثیر این منابع نجات‌بخش در معرض خطر است. بسیاری از پیشرفت‌های علوم پزشکی که مردم جهان از آن بهره می برند- مانند درمان سرطان، جراحی، پیوند اعضا و مراقبت‌های هنگام تولد- با افزایش مقاومت آنتی‌بیوتیکی و کاهش شدید در تحقیقات و خط تولید داروهای آنتی بیوتیكی به مخاطره افتاده است. مقاومت دارویی تهدیدی برای سلامت مردم و امنیت جامعه به‌شمار می‌آید.

تقریباً همه‌ی بیماری زاهای مقاوم به آنتی بیوتیک را می توان از طریق جهش‌های القایی یا کلون کردن، مهندسی ژنتیکی نمود و آنها را از طریق دستكاری ژنتیكی نسبت به آنتی بیوتیك‌های كنونی مقاوم کرد. بر اساس گزارش‌هایی که اخیراً به چاپ رسیده، بر عفونت‌های ایجاد شده توسط سویه‌هایی از باكتری های گرم منفی تولیدكننده‌ی آنزیم متالو بتالاكتاماز دهلی نو (1-NMD) که دارای مقاومت چند دارویی هستند، تأكید شده است. از این‌رو، مقاومت دارویی یك تهدید روزافزون برای سلامت جامعه‌ی جهانی به‌شمار آمده و توجه به این مشكل پیچیده، از اهمیت زیادی برخوردار است. غلبه بر بحرانی که سلامت جامعه را تهدید می‌کند، نیازمند تدابیر گسترده و چند جانبه بوده و ساخت آنتی بیوتیك‌های جدید را می‌طلبد.

تجدید خط تولید آنتی بیوتیك

چشم‌انداز تولید آنتی بیوتیك‌های نوین كه در مقایسه با داروهای جدید از سودمندی‌های بیشتری برخوردارند، بسیار ناامیدكننده است، زیرا ایجاد خط تولید آنها محدود می‌باشد. بیشتر شركت‌ها‌ی دارویی، خود را از پژوهش در مورد آنتی بیوتیك‌ها و تولید آنها كنار كشیده‌اند. چنین ركودی در بازار دارو، به عوامل متفاوتی بستگی دارد؛ یکی این‌که هر چند این داروهای ضروری، تأثیر بسیار خوب و سریعی دارند- اكثر آنها فقط به مدت 7 تا 14 روز تجویز می شوند- اما، سودآور نیستند. دیگری، تردید در مورد نیازهایی است كه برای تصویب مقررات و چالش‌های تكنیكی بزرگ در ارتباط با شناسایی كلاس‌های جدید آنتی بیوتیك‌ها وجود دارد. این مسئله، از موانع بزرگ توسعه‌ی تولید آنتی‌بیوتیک‌های نوین به‌شمار می‌آید. نکته‌ی جالب توجه آن است که، زمانی هم كه یك آنتی بیوتیك جدید تمام موانع مهم را پشت سر می‌گذارد و روانه‌ی بازار می گردد، سودآوری محدودی خواهد داشت که علت آن، برنامه‌های نظارت ضدمیكروبی مؤثر و توانایی میكروب‌ها در سازگاری سریع با آنتی بیوتیك‌ها می‌باشد.

لازم به یاد آوری است، از سال 1983 تا 1987میلادی (برابر با 1362 تا 1366 خورشیدی)، 16 آنتی بیوتیك نوین، از سال 2003 تا 2007 میلادی (برابر با 1382 تا 1386 خورشیدی) 5 مورد و از سال 2008 میلادی (برابر با 1387 میلادی) تاکنون، فقط 2 مورد توسط اداره‌ی غذا و داروی ایالات متحده‌ی آمریكا (FDA) تأیید شده است. برای نشان دادن مشكل و نیاز به پیدا کردن راه‌حل، انجمن بیماری های عفونی آمریكا (IDSA) در سال 2004 میلادی (برابر با 1383 خورشیدی) حزب پشتیبانی "موجودات بد، دارویی ندارند" و اخیراً گروه پیشگام 20x’10 درخواست تعهدی جهانی در مورد ایجاد 10 نوع آنتی بیوتیك جدید را در سال 2020 نموده‌اند.

این ابتكار، كوششی جهت بسیج كردن رهبران اصلی و سرمایه‌گذاران برای یك هدف آرمانی ویژه است تا به تحقیق در مورد آنتی بیوتیك‌ها و ایجاد انگیزه جهت تولید 10 نوع آنتی بیوتیك جدید، مطمئن، مؤثر همراه با برتری‌هایی نسبت به داروهای موجود، بپردازند. تا به امروز بیش از 30 سازمان پیشگام بوده‌اند.

20x’10 زمانی به هدف والای خود می رسد كه كنگره‌ی ایالات متحده، قوانینی شامل پاداش‌های مالی فراوان برای تحقیق و توسعه دارویی، افزایش سرمایه‌گذاری برای تحقیق در ارتباط با مقاومت و دارو و كشف روش‌های تشخیصی مرتبط، پشتیبانی از همكاری های مردمی– خصوصی را وضع کرده و آنها را جهت به كارگیری سریع توسط FDA برای شفاف‌سازی مقررات از طریق انتشار راهنمای آزمون بالینی تجربی برای صنایع، ابلاغ نماید. به عنوان بخشی از محاسبات خطر– سود FDA، قانون‌گذاران بایستی به‌هنگام ارائه‌ی دستورالعمل برای طراحی آزمون‌های بالینی، اهمیت فوائد بالینی، سلامت عمومی و امنیت اجتماعی‌ای كه آنتی بیوتیك‌ ایجاد می نماید را درنظر بگیرند.

تدابیر ضروری دیگر

تخمین زده شده است كه 50% از آنتی بیوتیك‌های مورد استفاده در انواع مراكز خدمات درمانی- پزشکی، غیرضروری یا نامناسب هستند. بنابراین، مراكز خدمات درمانی عمومی یا درمانگاه‌های بزرگتر، بایستی در مورد زمان استفاده از آنتی بیوتیك‌ مورد نیاز، آموزش داده شوند- و مواردی كه ممكن است آسیب وارده، بیشتر از فایده‌ی آن باشد را بدانند- تا نرخ و میزان مقاومت ناشی از استفاده‌ی نامناسب آنتی بیوتیك‌ها كاهش یابد. بایستی توجه داشت که، عدم تشخیص به‌موقع برای استفاده از آنتی بیوتیك‌ها، می تواند خطرناك باشد. به‌همین دلیل، تدابیر كنترلی شدید می تواند مؤثر واقع شود؛ مانند آنچه كه به‌هنگام شیوع  aureusStaphylococcus مقاوم به لینه‌زولید در سال 2008 (برابر با 1387 خورشیدی) در بخش مراقبت‌های ویژه در اسپانیا مشاهده شد.

البته، برنامه‌های مؤثر نظارت بر آنتی بیوتیك‌، به همراه تلاش‌های وسیع برای كنترل و پیشگیری عفونت، باعث كاهش ظهور و شیوع باكتری مقاوم به آنتی بیوتیك‌ در تجهیزات پزشكی شده است. این روش‌ها نتیجه‌بخش بوده و بایستی از آنها پشتیبانی شده تا توسعه یابند و در تجهیزات پزشكی در کلیه‌ی زمینه‌ها گسترش داده شوند. حفظ تأثیر آنتی بیوتیك‌ها بایستی مورد توجه همگان باشد زیرا، تک‌تک افراد، در برابر آن مسئول هستند.

تقویت نظارت كنونی،جمع‌آوری اطلاعات، پیشگیری و كنترل و داشتن توانایی برای تحقیق جهت درك بهتر، ردیابی و محدودسازی مقاومت ضد میكروبی نیز ضروری است. تدابیری برای مدنظر قرار دادن مقاومت ضدمیكروبی (STAAR) که بیش از 25 سازمان آن را تأیید نموده‌اند، می تواند سبب بهبود هماهنگی دولت فدرال و سرمایه‌گذاری در این حوزه‌ها گردد. بسیاری از این گروه‌ها، مصوبه‌ی پیشگیری با آنتی بیوتیك‌ها برای درمان پزشكی را تأیید کرده‌اند كه این امر، به‌طور قابل‌توجهی، استفاده‌ی نامعقول از آنتی بیوتیك‌ها در حیوانات زراعی را محدود می سازد. ارائه‌ی آزمون‌های تشخیصی جدید و سریع در محل درمان، یكی از اجزای ضروری این راه‌حل است، زیرا چنین آزمون‌هایی می تواند سبب اتخاذ تصمیمات درمانی بهتر و كاهش هزینه‌های تولید دارو از راه آزمون‌های بالینی گردد. همچنین نیاز مبرمی به داروهای ضدویروسی جدید وجود دارد، زیرا در ویروس‌ها نیز مقاومت دیده شده است، كه این موضوع در تجربه‌ی اخیر در مورد آنفلوانزای فصلی و پاندمی آن کاملاً مشهود بود.

فراخوانی برای اقدام

متخصصان سلامت از حوزه‌های پزشكی و دامپزشكی می توانند در نشان دادن مشكل مقاومت‌های ایجاد شده نسبت به آنتی بیوتیك‌ها نقش مهمی را از خود ایفا نمایند تا رهبران سیاسی کشورها در جریان امور مربوطه قرار گرفته و تلاش نمایند تا توجه عموم را به مسئله‌ی تهدیدكننده‌ی سلامت عمومی، جلب نمایند.

با این‌حال، نشانه‌هایی از پیشرفت و امیدواری وجود دارد. تلاش‌های بین‌المللی از جمله ایجاد گروه ویژه در سراسر منطقه­ی اقیانوس اطلس برای مقاومت ضدمیكروبی در دست اقدام است. مقاومت ضدمیكروبی موضوع مورد بحث روز جهانی بهداشت در آوریل 2011 خواهد بود. همچنین، FDA و دیگر آژانس‌های فدرال، نیاز مبرم به پیدا نمودن راه‌حلی جهت زدودن این مشكل را، تشخیص داده‌اند.

منبع

Hughes J.M., Preserving the Lifesaving Power of Antimicrobial Agents, JAMA, Published online February 22, 2011


1392/12/17 12:00:00 ق.ظ
فایلهای مربوط به مقاله
نماپ
سماپ
مقالات
تماس با ما
طراحی و توسعه توسط گروه متخصصین ماورانت
www.Mavaranet.com